Podatek dochodowy od osób prawnych, znany jako CIT, jest jednym z głównych źródeł dochodów budżetu państwa. Dotyczy on dochodów uzyskiwanych przez osoby prawne, takie jak spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, czy fundacje. Rozliczenie tego podatku może wydawać się skomplikowane, ale zrozumienie jego zasad jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania każdej firmy. W artykule omówimy, kto jest zobowiązany do płacenia CIT, jak obliczyć ten podatek oraz jakie są podstawowe zasady jego rozliczania.
Kto płaci podatek CIT?
Podatek CIT obowiązuje wiele różnych podmiotów. Przede wszystkim są to osoby prawne, takie jak spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne oraz inne jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, ale traktowane jako osoby prawne. Ponadto, CIT dotyczy również podatkowych grup kapitałowych, które tworzą co najmniej dwie spółki kapitałowe. Istnieją trzy główne kategorie podatników CIT:
- Osoby prawne, takie jak spółki z o.o., spółki akcyjne, fundacje, stowarzyszenia,
- Jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek osobowych,
- Podatkowe grupy kapitałowe, spełniające określone warunki ustawowe.
Warto zaznaczyć, że pewne osoby prawne są z mocy ustawy zwolnione z obowiązku płacenia CIT, jak na przykład Skarb Państwa czy Narodowy Bank Polski.
Jak obliczyć podatek CIT?
Podstawą do obliczenia podatku CIT jest dochód, który stanowi różnicę między przychodem a kosztami jego uzyskania. Dochód ten, w większości przypadków, jest opodatkowany stawką 19%, choć istnieje również preferencyjna stawka 9% dla małych podatników i firm rozpoczynających działalność, których przychód nie przekracza równowartości 2 milionów euro rocznie. Dochód to suma zysków kapitałowych oraz dochodów z innych źródeł przychodów. Warto pamiętać, że:
- Dochody z rolnictwa, gospodarki leśnej oraz floty morskiej są zwolnione z opodatkowania CIT,
- Podatnicy CIT muszą prowadzić księgi rachunkowe w taki sposób, aby można było wyodrębnić przychody z zysków kapitałowych i innych źródeł,
- Podatnicy mogą odliczać od dochodu darowizny na cele publiczne w ramach limitu do 10% dochodu.
Stawki podatku CIT
Podatek CIT może być naliczany według dwóch stawek: standardowej 19% oraz obniżonej 9%. Obniżona stawka jest dostępna dla małych podatników oraz nowych firm, które spełniają określone kryteria. Te kryteria obejmują między innymi:
- Przychody nieprzekraczające równowartości 2 milionów euro rocznie,
- Firma nie powstała w wyniku restrukturyzacji,
- Obniżona stawka nie dotyczy przychodów z zysków kapitałowych.
Metoda estońska
Alternatywną metodą opodatkowania dla niektórych przedsiębiorstw jest tzw. estoński CIT. W tej metodzie podatek jest płacony w momencie wypłaty zysków (np. dywidendy) przez przedsiębiorstwo. Umożliwia to firmom reinwestowanie zysków bez konieczności natychmiastowego opodatkowania. To rozwiązanie jest szczególnie atrakcyjne dla firm, które inwestują zyski w rozwój.
Jak rozliczyć podatek CIT?
Rozliczenie podatku CIT wymaga złożenia rocznego zeznania podatkowego na formularzu CIT-8. Podatnicy mają na to czas do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Proces ten obejmuje:
- Obliczenie dochodu na podstawie ksiąg rachunkowych,
- Ustalenie wysokości należnego podatku,
- Wypełnienie i złożenie formularza CIT-8 w urzędzie skarbowym,
- Zapłatę należnego podatku do końca terminu rozliczeń.
W trakcie roku podatkowego podatnicy CIT są zobowiązani do wpłacania zaliczek na podatek dochodowy do 20. dnia każdego miesiąca. Mogą również wybrać formę zaliczek uproszczonych, które wynoszą 1/12 podatku należnego za poprzedni rok.
Przychody i koszty w ramach CIT
Podatek CIT opiera się na przychodach, które muszą być dokładnie rozliczane i dokumentowane. Przychody obejmują otrzymane pieniądze, wartości pieniężne oraz inne świadczenia w naturze. Należy pamiętać, że przychód powstaje w momencie zdarzenia, które wystąpiło jako pierwsze, np. wydania towaru, wykonania usługi lub wystawienia faktury.
Przychody w CIT obejmują otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, różnice kursowe oraz wartość nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie otrzymanych rzeczy, praw lub innych świadczeń.
Koszty uzyskania przychodów to wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zabezpieczenia ich źródła. Mogą to być koszty bezpośrednie, takie jak zakup towarów, oraz koszty pośrednie, jak wynajem biura. Ważne jest, aby wszystkie koszty były odpowiednio udokumentowane, najlepiej fakturą lub rachunkiem.
Podatek CIT a unikanie opodatkowania
Unikanie opodatkowania CIT jest problemem, z którym boryka się wiele krajów. Polega ono na transferowaniu zysków do państw o niższej stawce podatkowej. W odpowiedzi na to zjawisko wprowadzane są różne regulacje, takie jak minimalny podatek dochodowy, mające na celu zapobieganiu unikaniu płacenia podatków. W Polsce od 2024 roku obowiązuje minimalny CIT dla firm wykazujących niskie dochody lub straty.
Unikanie opodatkowania jest często związane z międzynarodową optymalizacją podatkową, która może zmniejszać dochody państw i negatywnie wpływać na konkurencyjność mniejszych firm. Dlatego też Polska, jako członek Unii Europejskiej, bierze udział w międzynarodowych działaniach mających na celu ograniczenie tego zjawiska.
Co warto zapamietać?:
- Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) dotyczy osób prawnych, takich jak spółki z o.o. i akcyjne, oraz podatkowych grup kapitałowych.
- Standardowa stawka CIT wynosi 19%, z preferencyjną stawką 9% dla małych podatników z przychodami do 2 milionów euro rocznie.
- Rozliczenie CIT wymaga złożenia formularza CIT-8 do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego oraz wpłacania zaliczek do 20. dnia każdego miesiąca.
- Przychody w CIT obejmują pieniądze, wartości pieniężne oraz inne świadczenia, a koszty uzyskania przychodów muszą być odpowiednio udokumentowane.
- Od 2024 roku w Polsce wprowadzony zostanie minimalny CIT dla firm z niskimi dochodami lub stratami, mający na celu zapobieganie unikaniu opodatkowania.
